Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego dla Warszawy-Pragi Północ w Warszawie

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 listopada 2024 r.

Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w W. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	sędzia Marcin Bik
Protokolant:	sekretarz sądowy Oliwia Dyoniziak

po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa K. B.

przeciwko Prokuraturze Okręgowej W. - P. w W.

o wynagrodzenie

I.  oddala powództwo;

II.  nie obciąża powoda kosztami procesu.

Sygn. akt VI P 155/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 1 marca 2024 roku K. B. wniósł przeciwko Prokuraturze Okręgowej W.-P. w W. o zapłatę 20.292,44 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot i dat szczegółowo wymienionych w treści pozwu oraz zasądzenie na swoją rzecz od pozwanej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że dochodzi wskazanej kwoty tytułem wyrównania wynagrodzenia za pracę za miesiące od stycznia 2021 roku do grudnia 2021 roku oraz od stycznia 2022 roku do grudnia 2022 roku, tj. różnicy pomiędzy wynagrodzeniem wypłaconym a wynagrodzeniem należnym w tych okresach, w świetle mających zastosowanie do jego wynagrodzenia regulacji płacowych opisanych w uzasadnieniu pozwu, wyrównania tzw. 13-ki za 2021 r. (Pozew – k. 1 - 11).

W odpowiedzi na pozew z dnia 10 maja 2024 roku (data nadania w placówce pocztowej) pozwana prokuratura reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, w uzasadnieniu kwestionując możliwość uzyskania wynagrodzenia zgodnie z żądaniem pozwu za sporne okresy na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów prawa, a ponadto kwestionując datę wymagalności dodatkowego wynagrodzenia rocznego (Odpowiedź na pozew – k. 31 - 32).

Do zamknięcia rozprawy strony pozostawały na swoich stanowiskach w sprawie. Na rozprawie w dniu 26 listopada 2024 r. przewodniczący poinformował stronę o możliwości przypozwania do udziału w sprawie jako strony pozwanej (pracodawcy) Prokuratury Rejonowej w W.Powód sprzeciwił się przypozwaniu wskazanej Prokuratury Rejonowej.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód z dniem 1 grudnia 2011 roku powołany został przez Prokuratora Generalnego na stanowisko prokuratora Prokuratury Rejonowej w W. (Dowód z dokumentu: k. (...) – w aktach osobowych powoda). Do wydania wyroku w niniejszej sprawie pozostaje prokuratorem tej Prokuratury. Od dnia 2 stycznia 2024 r. został delegowany do wykonywania czynności służbowych w Prokuraturze Okręgowej W.-P. w W. (bezsporne; delegacja k. (...), (...) – w aktach osobowych).

Czynności pracowniczo kadrowe oraz płacowe prokuratorów Prokuratury Rejonowej w W.są realizowane na poziomie Prokuratury Okręgowej W.-P. w W.. W załączonych do pozwu oraz odpowiedzi na pozew dokumentach, w tym w szczególności w aktach osobowych powoda, figuruje jako ich wystawca Prokuratura Okręgowa W.-P. w W. (bezsporne).

Sąd zważył, co następuje:

Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że czynności pracowniczo kadrowe oraz płacowe prokuratorów Prokuratury Rejonowej w W. są realizowane na poziomie Prokuratury Okręgowej W.-P. w W.. Podnosi to powód, a sama Prokuratura Okręgowa nie kwestionuje w odpowiedzi na pozew swojej legitymacji biernej w sprawie jako pracodawcy. Sąd nie podziela jednak tego stanowiska. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę atrybut pracodawcy wobec prokuratora prokuratury rejonowej posiada prokuratura rejonowa.

Powyższe zagadnienie było w szczególności przedmiotem analizy Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy już w uchwale z dnia 29 lipca 2003 r., III PZP 8/03, OSNP 2004/5/75, zajął stanowisko, że nie ma dostatecznych podstaw do tego, by pracodawcę prokuratora prokuratury rejonowej „przesuwać ze szczebla tej prokuratury na szczebel prokuratury okręgowej. Wskazał, że konieczny i zarazem wystarczający jest argument z art. 17 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy o prokuraturze z dnia 20 czerwca 1985 r., że powszechnymi jednostkami organizacyjnymi prokuratury są: Prokuratura Krajowa oraz prokuratury apelacyjne, okręgowe i rejonowe, zwłaszcza że - co znamienne - tylko Prokuratora Krajowa "wchodzi w skład" innej struktury, tj. Ministerstwa Sprawiedliwości. Prokuratura rejonowa zatrudnia zatem prokuratorów tej prokuratury, gdyż według art. 3 k.p. chodzi o "zatrudnianie" na podstawach określonych w art. 2 k.p., co oznacza, że dana jednostka organizacyjna nie przestaje być pracodawcą również wówczas, gdy samo nawiązanie (rozwiązanie) stosunku pracy z pracownikami na niektórych stanowiskach następuje w drodze aktu organu usytuowanego poza pracodawcą. Sąd Najwyższy wskazał, że tak jest właśnie w odniesieniu do prokuratorów powszechnych jednostek prokuratury, których powołuje Prokurator Generalny (art. 11 ust. 1 ustawy o prokuraturze), przy czym nie jest to powołanie w rozumieniu art. 68 i nast. k.p., tylko akt inwestytury, który w płaszczyźnie prawa pracy należy kwalifikować jako podstawę powstania stosunku pracy z nominacji (art. 76 k.p.). Zatrudnienie w prokuraturze rejonowej trzeba zatem rozumieć przede wszystkim jako wykonywanie w niej, jako w zakładzie pracy w znaczeniu przedmiotowym (placówce zatrudnienia), czy szerzej - realizowanie stosunku pracy. Prokurator rejonowy, jako kierownik tego zakładu pracy, wykonuje też wobec prokuratora przynajmniej niektóre kompetencje pracodawcy, np. co do organizacyjno-porządkowych aspektów procesu pracy. Podzielenie pozostałych kompetencji pracodawcy pomiędzy inne podmioty, usytuowane na wyższych szczeblach władzy służbowej, w tym prokuratora okręgowego, jest charakterystyczne dla służbowych stosunków pracy w ogólności, nawet jeśli w przypadku prokuratury ma to drastyczny (skrajny) charakter, co jest jednak uzasadnione jej specyficzną funkcją ustrojową i dostosowaną do niej strukturą organizacyjną.

W przywołanej uchwale Sąd Najwyższy wskazał dalej, że pracodawczego statusu prokuratury rejonowej nie podważa też odmówienie prokuratorom rejonowym przymiotu bezpośrednich dysponentów środków budżetowych. Wskazano, że zgodnie z § 3 ust. 1 – 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 grudnia 2000 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa i szczegółowych zasad obsługi rachunków bankowych budżetu państwa oraz zakresu i terminów sporządzania przez Narodowy Bank Polski informacji i sprawozdań z wykonania budżetu państwa w ramach obsługi bankowej budżetu państwa (Dz. U. Nr 122, poz. 1335), dysponentami środków budżetu państwa są dysponenci poszczególnych części budżetowych i kierownicy podległych im państwowych jednostek budżetowych, przy czym dysponenci części budżetowych to tzw. główni dysponenci środków budżetu państwa, natomiast kierownicy podległych im jednostek budżetowych mogą być dysponentami drugiego i trzeciego stopnia. Ilość dysponentów środków budżetu państwa nie ma oparcia w ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148 ze zm.) i jest tradycją ukształtowaną pod rządem poprzednio obowiązującego prawa budżetowego (ustawa z dnia 5 stycznia 1991 r., Dz. U. z 1993 r. Nr 72, poz. 344 ze zm.). O nabyciu albo utracie przymiotu dysponenta środków budżetu państwa decyduje więc w ostateczności ilość szczebli w określonej strukturze organów państwowych. Na płaszczyźnie prawa pracy ma to jednak drugorzędne znaczenie, gdyż wynagrodzenia i naliczane od nich składki należą w całości, a więc niezależnie od miejsca danej jednostki w hierarchicznej strukturze danego działu służby, do kategorii bieżących i ściśle limitowanych wydatków budżetu państwa. Również pozostałe wydatki i przychody poszczególnych jednostek organizacyjnych prokuratury, np. z tytułu pracowniczej odpowiedzialności majątkowej, idą ostatecznie w ciężar Skarbu Państwa, niezależnie od tego, na jakim rachunku zostałyby zapisane (Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 2003 r., III PZP 8/03, OSNP 2004/5/75).

Podobnie, również na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy o prokuraturze z dnia 20 czerwca 1985 r., w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 października 2004 r., sygn. akt I PK 543/03, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że pracodawcą asesora prokuratury rejonowej jest także prokuratura rejonowa, do której uzyskał on nominację lub do której został przeniesiony i gdzie pełni czynności służbowe. Skoro zatem pracodawcą asesora jest ta jednostka organizacyjna prokuratury, w której wykonuje on powinności służbowe, niezależnie od tego, że czynności z zakresu jego stosunku pracy wykonuje prokurator okręgowy, to powód niewłaściwie określił stronę pozwaną, a Sądy obu instancji wydały orzeczenia przeciwko Prokuratorowi Okręgowemu, który nie ma w sprawie biernej legitymacji procesowej (wyrok Sądu Najwyższego z 14 październik 2004 r., sygn. akt I PK 543/03, LEX nr 829076).

Powyższe orzecznictwo zachowuje aktualność na gruncie obowiązującej ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo prokuraturze (tekst jednolity z 2024 r., poz. 390). W art. 74 § 1 tej ustawy określono, że prokuratorów powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury na stanowisko prokuratorskie powołuje Prokurator Generalny na wniosek Prokuratora Krajowego. Stosownie do art. 1 § 3 ustawy prokuratorami powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury są prokuratorzy Prokuratury Krajowej, prokuratur regionalnych, prokuratur okręgowych i prokuratur rejonowych. W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2021 r., (...) 51/21, skład orzekający wyraził pogląd, że stosunek służbowy prokuratora ma złożony charakter; zawiera zarówno elementy stosunku pracy, jak i elementy o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie z art. 3 k.p. pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, jeżeli zatrudnia pracowników. Przepis ten odwołuje się do tzw. zarządczej koncepcji pracodawcy, zgodnie z którą pracodawcą jest jednostka organizacyjna, której kierownictwo - bez względu na posiadanie tytułu majątkowego do zakładu - ma mandat do zarządzania nią i zatrudniania pracowników we własnym imieniu. Zdaniem Sądu Najwyższego kompetencja do zatrudniania pracowników (i rozwiązywania stosunków pracy), jako decydująca o uznaniu za pracodawcę w rozumieniu art. 3 k.p., nie musi dotyczyć zatrudniania wszystkich pracowników, a szczególnie nie musi uwzględniać pracowników na stanowiskach kierowniczych lub których status wykracza poza stosunki typowo pracownicze (nie wyłączając pracowników zatrudnionych w jednostce organizacyjnej na podstawie powołania przez właściwy organ nadrzędny). W tym kontekście za pracodawcę prokuratora należy uznać tę jednostkę prokuratury, w której wykonuje on zadania służbowe, jeżeli jednostka ta ma generalną kompetencję do zatrudniania pracowników (art. 74 § 1 w związku z art. 1 § 3 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. - Prawo o prokuraturze).

Powód K. B. jest prokuratorem Prokuratury Rejonowej w W., w której w spornym okresie wykonywał swoje obowiązki służbowe. Podzielając utrwaloną powyżej wykładnię stwierdzić należy, że Prokuratura Okręgowa W.-P. w W. nie jest pracodawcą powoda. Należy zauważyć, że prokurator rejonowy jako kierownik tego zakładu pracy wykonuje też wobec prokuratora prokuratury rejonowej przynajmniej niektóre kompetencje pracodawcy, np. co do organizacyjno-porządkowych aspektów procesu pracy. W szczególności zgodnie z § 59 regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury z dnia 7 kwietnia 2016 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1115) kierownicy jednostek dokonują podziału czynności podległych im prokuratorów, określając zakres i rodzaj wykonywanych przez nich zadań, z jednoczesnym wskazaniem czynności zastrzeżonych dla siebie oraz form i zakresu wewnętrznego nadzoru służbowego, sporządzają plany pracy obejmujące ważniejsze działania, w razie potrzeby zwołują odprawy, narady i konferencje oraz podejmują inne niezbędne czynności dla prawidłowego i sprawnego kierowania jednostką.

Z powyższych względów Sąd oddalił powództwo. Przy tym, przed wydaniem wyroku, dostrzegając możliwość zastosowania art. 194 § 1 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c., Sąd pouczył powoda, kto powinien być w niniejszym sporze legitymowany jako pracodawca. Powód sprzeciwił się wezwaniu do udziału w sprawie Prokuratury Rejonowej w W..

Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. Powód jest stroną przegrywającą sprawę, Sąd miał jednak na względzie, że w przypadku prokuratorów rejonowych istnieje pewna komplikacja prawna i organizacyjna, która mogła nasuwać wątpliwości u powoda, czy wręcz przekonanie, która z prokuratur jest legitymowana do występowania w roli strony pozwanej w sprawie i co w konsekwencji skutkowało wytoczeniem powództwa przeciwko Prokuraturze Okręgowej W.-P. w W., która tym pracodawcą nie była. Podkreślić należy, że sama Prokuratura Okręgowa swojej legitymacji biernej w sprawie nie kwestionowała. Sąd uznał więc w tej sytuacji za zasadne nieobciążanie powoda zwrotem kosztów procesu.